Paard en mens, een relatie nader bekeken

30 januari 2014 om 22:00

Paard en mens, een relatie nader bekeken

Als gedragstherapeut voor paarden help ik mensen op een paardvriendelijke en wetenschappelijke manier hun problemen in de omgang met hun paarden te verhelpen. Tijdens mijn studie heb ik geleerd om naar de paard-mens relatie te kijken via een ethologische, medische en psychologische benadering en zo het probleem te verhelpen. Het paard en zijn problemen stond tijdens deze studie centraal. Eenmaal aan het werk viel mij in de dagelijkse praktijk elke keer op dat ik eigenlijk nauwelijks iets aan het (probleem) paard hoefde te leren, maar altijd iets aan de eigenaar. De oorzaak van de problemen lag nooit bij het paard maar altijd bij de mens. Ik kon mijzelf binnen de kortste keren beter gedragstherapeut voor mensen met paarden noemen. Wat was hiervan de reden?

Het paard bestaat veel langer als de mens, rond de 70 miljoen jaren geleden waren de eerste voorouders van het paard al op aarde aanwezig. In die relatief lange tijd heeft het paard een finetuning van lichaam en lichaamstaal ontwikkeld gebaseerd op het leven op de vlakte als vluchtdier in een kudde. Op die vlakte moet je te allen tijde klaar zijn om te vluchten voor de vijand, en alle signalen van naderend gevaar direct kunnen oppikken. Iedere kuddegenoot heeft hierbij een functie: alarm wordt zo direct doorgegeven aan de hele kudde zodat massaal gevlucht kan worden. Hoe gedomesticeerd een paard ook is, die vaardigheden bezit ons vlucht- en kuddedier nog steeds. Het paard is dus letterlijk hele dag gefocust op het ontvangen van lichaamssignalen van individuen om zich heen.

Wat nog te weinig mensen zich realiseren: ook de mens is voor een paard een levend wezen wat gevaar of juist veiligheid kan doorgeven. En hier zit dan ook vaak de oorzaak van de problemen: ons kudde- en vluchtdier herkent onze gemoedstoestand aan onze lichamelijke reacties en reageert daarop. En dat kan vaak behoorlijke problemen opleveren in de omgang en het rijden. Heeft een ruiter zijn wedstrijdstress niet onder controle dan kan je er de donder op zeggen dat het paard tijdens die wedstrijddagen gedragsproblemen gaat krijgen. Dat kan variëren van spanning en schrikgedrag tijdens het rijden tot aan problemen bij het trailerladen als het paard al anticipeert op wat gaat komen. En is iemand bang om sowieso met een paard om te gaan dan zal dat paard daar net zo hard op reageren met ongewenst of angstig gedrag.
Als paardenmens hebben we proefondervindelijk ontdekt dat we, als we veilig met een paard om willen gaan, rechtop moeten staan, ‘leiding’ moeten geven, niet moeten twijfelen over wat we met het paard willen en moeten focussen op het doel wat we willen bereiken. Op deze manier geef je blijkbaar met je lichaam aan je paard door dat het veilig is, dat je vluchtdier rustig kan volgen. De gevoeligheid van het paard is op dit gebied enorm. Je kunt er hele mooie mythische verhalen van maken en als een soort goeroe een geloof verkondigen met het paard als middelpunt van de verheerlijking. In het natural horsemanship zijn veel van dit soort uitwassen te vinden waar mensen zich graag bij aansluiten.

Interessanter is om die mythe te ontrafelen en het wetenschappelijk verklaren. Wat feiten op een rijtje:
  • De reukzin van een paard is vele malen groter dan die van de mens. Een paard heeft zelfs iets extra’s, hij is in staat om met een klein extra orgaantje onder de bovenlip hormonen uit de lucht op te vangen.
  • Ook ogen en oren functioneren totaal anders dat die van de mens, wat het paard ziet en hoort is absoluut niet dat wat de mens ziet en hoort. De ogen staan opzij van het hoofd en kunnen een groter oppervlak bestrijken als die van een mens. Een paard ziet dus meer van zijn omgeving. Oren zijn draaibaar en groot en vangen een andere frequentie op dan een mens, een paard hoort dus ook meer.
  • Alleen al kijkend naar de zintuigen is de belevingswereld van de mens dus totaal anders dan die van zijn paard. Het paard kan gewoon meer zien, horen en ruiken dan de mens. Dit wetende kun je wel beredeneren dat bijvoorbeeld stresshormonen van de mens via die ontwikkelde zintuigen door een paard gemakkelijk op te vangen zijn.

Een ander mooi voorbeeld van de gevoeligheid van een paard is de hartslagreactie. De afgelopen jaren is veel onderzoek gedaan met hartslagmeters, ook naar de reactie van de hartslag van het paard op de hartslag van de begeleider/ruiter. En wat blijkt: spanning van een ruiter die overgaat op een paard is meetbaar via de hartslag. Een verhoging van de hartslag van de ruiter geeft een verhoging van de hartslag van het paard. Hoe dit mechanisme precies werkt is nog niet bekend, maar eigenlijk kun je het met je boerenverstand wel bedenken. Een ruiter heeft met een groot deel van zijn lichaam contact met het lichaam van een paard, de hartslagverhoging van de ruiter is zo waarschijnlijk voelbaar voor het paard. Een hartslagverhoging is in de natuur een stresssymptoom en betekent dus gevaar, voor ons vluchtdier het paard reden om te reageren met een verhoogde alertheid.

De beste begeleiders van paarden zijn diegenen die hun lichamelijke reacties goed onder controle hebben, de stoïcijnse gefocuste begeleiders of ruiters. Dat dit niet altijd voor iedereen even makkelijk is mag duidelijk zijn. Je hebt allemaal je dag wel eens niet. Voor iedereen die omgaat met paarden ligt hier de uitdaging: herken je eigen gemoedstoestand en erken dat je je optimale prestatie niet gaat halen die dag. Pas je wensen en eisen ten opzichte van je paard hierop aan, je kunt niet elke dag samen een topprestatie leveren. En stapje terugdoen op zijn tijd voorkomt frustratie bij jezelf en ongewenste reacties bij je paard.

Diana van der Wal
Gedragstherapeut voor paarden
www.dewoordvoerder.nl

Blog: http://dianapaard.tumblr.com/
Twitter: @LadyRobijn
 

 
  • 10/11 00:36 Run of the Waste - een paard met ons verdriet Lees meer
  • 22/01 23:08 Erkenning en Accreditatie Lees meer
  • 08/01 20:56 Paardencoachcongres 2018 Lees meer
  • 01/04 15:50 Hoe kan ik bij mezelf blijven in contact met anderen? Lees meer
  • 30/03 14:00 Zichtbaar maken van het onzichtbare! Lees meer
  • 04/08 13:57 Mannen en paarden (coaching) Lees meer
  • 04/05 22:19 Startpagina Paardencoaching door Equilogica Lees meer
  • 11/04 11:44 Gebruik jij je intuïtie bij leiderschap? Lees meer
  • 11/04 11:35 Boekrecensie : Harnessing the Power of Equine Assisted Counseling Lees meer
  • 30/03 13:31 Is er natuurlijk evenwicht in jouw team of samenwerking? Lees meer
  • 27/03 12:40 Column PaardenInzicht – Maart 2015 – Business Experience BS Morgen Lees meer
  • 25/03 21:39 We gaan door het vuur voor ons vak, het werken met paarden!!! Lees meer
  • 23/03 11:27 De apenrots vs de paardenkudde Lees meer
  • 11/03 20:14 Hoe bepaal je jouw doelgroep als paardencoach*? Lees meer
  • 07/02 11:44 Ruud Knaapen in het Licht Lees meer
  • 11/01 14:30 Boekrecensies door Wendela de Tonkelaar Lees meer
  • 25/11 21:25 Wat maakt een goede leider? Lees meer
  • 14/11 10:08 Congres (P)AARDEN (IN) KRACHT Lees meer
  • 09/11 23:16 Boek Inge Kroesen - Coachen met paardenkracht Lees meer
  • 26/09 21:46 GRATIS abonnement tot eind 2014 aangeboden door paardencoachcongres Lees meer
  • 23/09 01:00 Op vrije voeten in de paardenhouderij Lees meer
  • 22/09 23:51 Paard helpt bij verwerking van trauma Lees meer
  • 15/09 15:32 40 jaar paarden! PaardenInzicht Column – aug/sept 2014 Lees meer
  • 14/08 14:55 European Association for Horse Assisted Education 10 JAAR ! Lees meer
  • 14/07 21:43 Natuurlijk leider in de dop! PaardenInzicht Column – juli 2014 Lees meer
  • 11/06 22:56 Jane Goodall – niet alleen paarden! PaardenInzicht Column – Juni 2014 Lees meer
  • 18/05 18:00 De fenomenologische blik, door Ruud Knaapen Lees meer
  • 14/05 14:47 Leg dat maar eens uit - Column PaardenInzicht mei 2014 Lees meer
  • 08/05 23:10 EAHAE Development Day Lees meer
  • 14/04 22:27 Vervolg van de Column op PaardenCoachTips Lees meer
  • 20/03 14:02 Healthy Horse Horsemanship Lees meer
  • 14/01 15:00 Horse Herd Therapy. De kracht van de kudde. Lees meer
  • 29/12 22:16 RTL4 Life is Beautiful Lees meer
  • 13/12 11:50 Luisteren met je ogen Lees meer
  • 12/12 23:00 Kennis is van niemand… en kennis is van iedereen Lees meer
  • 12/12 11:00 Het systemisch perspectief Lees meer
  • 02/12 15:04 Ouder en Kind - Your Way Lees meer
  • 21/11 15:14 CREF methode Lees meer
  • 12/11 14:56 De ezel Lees meer
  • 22/10 22:05 Magische paarden aan de Slachte Lees meer
  • 01/10 16:29 Paardencoach Congres 2014 Lees meer
  • 30/09 11:03 2013 EAHAE Conference Ohio, USA Lees meer
  • 28/02 16:08 Ter ere van al degene die zich durven geven… Lees meer
  • 12/02 15:39 Arbeidsdeskundigen Award 2012 Lees meer
  • 06/05 23:30 Helder communiceren Lees meer

Laatste blog updates

Wat zou jij ervoor over hebben om kennis te maken met Paardencoaching?
Door Sven den Boer op 27-07-2018 Lees meer
Fren van Dijk, winnares van fotowedstrijd.
Door Sven den Boer op 14-06-2018 Lees meer
Met de handen gebonden
Door Marc Jammaers op 12-01-2018 Lees meer
Leveringsvoorwaarden  |  Contact  |  © 2019 EQ Experience