Horse Herd Therapy. De kracht van de kudde.

14 januari 2014 om 15:00

Oudjaarsavond. Precies om twaalf uur breekt het geknal los. Waar mijn weide normaal gesproken in volledig donker is gehuld, kan ik nu tot ver achter in de weide kijken. Ik zie mijn paarden. Apeldoorn heeft een prachtige skyline die mijn weide verlicht. Ik zie mijn kudde. Ik voel dat ik getuige ben van iets heel bijzonders.
De kudde rent geluidloos ronde na ronde langs de omheining  van de wei. Geluidloos… Tinkers die geluidloos galopperen… dat is bijzonder. Ik ben geraakt door het schouwspel dat zich voor mijn ogen voltrekt: de kudde heeft zich gegroepeerd volgens een patroon. Het lijkt op een school vissen op de vlucht. In het midden rennen de twee jaarlingen, omsloten door de volwassen merries. Liz in de voorhoede, Zoë achteraan. Dicht op elkaar, er is vrijwel geen ruimte tussen de paarden. Een school paarden. Vloeiend en golvend beweegt de kudde zich over de wei. Ze maken geen enkel geluid.

Ik zie angst, ik zie paniek. Ik zie een taakverdeling, ik zie samenwerking. Ik zie leiderschap, ik zie zorgen voor. Maar bovenal…ik zie vertrouwen. Ik zie een kudde. Ik zie een kudde die in balans is. Ik zie de kracht van van een kudde die in balans is. Ik zie The power of the herd.

Een kudde paarden in het wild bestaat uit een hengst met meerdere merries met jongelingen. Een van de merries is de alpha merrie. Zij leidt de kudde naar plaatsen met voldoende voedsel en water. De hengst zorgt voor de veiligheid van de kudde. De merries baren, zogen en verzorgen de jongelingen. Elk paard heeft zijn eigen taak, meestal zelfs meerdere taken. De jongelingen kijken en leren. Het is een vanzelfsprekendheid zoals ze met elkaar omgaan. Het straalt rust en vertrouwen uit. Balans. Veiligheid.
In 2007 schreef ik vanuit mijn professie lactatiekundige IBCLC het volgende[i]:
De mens behoort tot de klasse zoogdieren. Er zijn vier duidelijk te onderscheiden soorten zoogdieren, wanneer wordt gekeken naar de samenstelling van de melk en de rijpheid van de jongen bij de geboorte.
…                                    
In alle zoogdieren zijn primair twee systemen aanwezig: verdediging en voeding. Ze zijn de sleutel tot onze overleving. Als één van de twee systemen actief is, is het andere dat niet. Als een baby in de defensieve staat verkeert, sluit het lichaam het voedingssysteem af en daarmee ook de groei. Als het voedingsprogramma loopt, is een baby open en kwetsbaar. Bergman beschrijft de vier basale behoeften van een zoogdier: zuurstof, warmte, voeding en bescherming. Aan deze behoeften moet worden tegemoet gekomen door het jong/kind in de juiste habitat te houden. De aanwezigheid van de moeder voldoet hieraan: zuurstof via de lucht, warmte en bescherming door huid-op-huidcontact met de moeder en voeding via de borst. Het hechtingsproces kan bij de pasgeborene gemakkelijk worden verstoord. Scheiding van de moeder leidt tot huilen, waarmee het ‘protest-despair-detachment’-proces in gang wordt gezet. Dit veroorzaakt een verhoging van de stresshormonen. Bloeddruk en intracraniale druk stijgen, waardoor onvoldoende hersensaturatie optreedt. Ook ten aanzien van hartslag, bloeddruk, lichaamstemperatuur, spijsvertering en sensitiviteit gebeuren er in deze ‘flight-or-fight’-modus precies de omgekeerde dingen als in de ‘calm-and-connection’-modus, die met hoge oxytocinespiegels gepaard gaat. Stimulans van de huid door lichaamscontact, maar ook auditieve en visuele nabijheid brengen in het moeder-kindpaar de afgifte van dit hormoon op gang. Herhaaldelijke pieken van dit hormoon, zowel in het bloed als via de zenuwbanen, hebben bij moeder en kind wederzijds een cascade aan positieve fysieke en psychologische effecten tot gevolg. Gedragsmatig vertalen deze zich in een minder defensieve attitude, geneigdheid tot interactie, verbeterd leervermogen, empathie, vertrouwen en liefdevolle gevoelens.

Hoogleraar fysiologie, Kerstin Uvnäs-Moberg, verricht toonaangevend onderzoek naar het belang van het hormoon oxytocine. Huidcontact bevordert de aanmaak van oxytocine bij moeder en kind. Dit hormoon verzorgt de toeschietreflex tijdens het voeden, maar heeft daarnaast vele andere gunstige effecten. Het bevordert de interactie door sensitiviteit en responsiviteit, reduceert stresshormonen die vrijkomen bij separatie en huilen, bevordert de spijsvertering en de opname van voedingsstoffen en creëert bij herhaaldelijk hoge pieken een blijvend positief effect op het fysieke en psychologische evenwicht van zowel moeder als kind.
 
Linda Kohanov schrijft in haar boek The Power of the Herd[ii] over ‘that glue that is holding the herd and tribe together’. De lijm waar zij hier op doelt, is het hormoon oxytocine. Oxytocine komt bij merries vrij bij het zogen van de jongen, bij merrie en veulen bij huidcontact  (bijvoorbeeld bij het likken van de binnenzijde van de achterbenen van een veulen tijdens het zogen) maar ook bij het groomen van de paarden onderling. Kohanov schrijft bovendien dat vrouwelijke zoogdieren niet uitsluitend afhankelijk zijn van de kracht van de kudde maar deze ook creëren en cultiveren door biochemisch impulsen. Hierdoor wordt de flight-or-fight respons tegengehouden, wordt onderlinge verbondenheid aangemoedigd en worden de relaties die zorgen voor wederzijds beschermend sociaal gedrag tijdens noodsituaties verstevigd[iii].
Kohanov refereert hier aan het werk van Meg Daley Olmert. Olmert verricht onderzoek naar de rol die oxytocine speelt bij het ontstaan van de human-animalbond (mens-dierrelatie) en de therapeutische effecten die deze relatie kan bieden.

Zowel paard als mens zijn zoogdieren. Er zijn overeenkomsten. Er is herkenning. En zo kom ik vanuit het observeren van mijn kudde paarden tijdens een paar uurtjes nachtelijk vuurwerk bij de kern van animal therapie en in het bijzonder equitherapie. Zo kom ik tot de kern van herd therapy en in het bijzonder horse herd therapy.  Hoe werkt therapie met paarden? Hoe werkt kuddetherapie? Wat is het effect van paarden op de mens? Duidelijk mag zijn dat het hormoon oxytocine hierin een rol speelt. Waarom heb ik bewust gekozen voor het werken met een kudde paarden die uitsluitend bestaat uit merries? Waarom heb ik bewust gekozen voor merries die veulens hebben gebaard en dus bekend zijn met het moederschap? En waarom heb ik bewust jonge paarden aan mijn kudde toegevoegd? Ook hier weer de grote rol van oxytocine, het moederhormoon, het knuffelhormoon.

Wanneer ik mensen spreek over equitherapie, weet men lang niet altijd wat dit is. Wel kan men vrijwel altijd benoemen dat therapie met paarden heel effectief is bij mensen met een autisme stoornis. Bij mensen met een autisme stoornis wordt een lagere hoeveelheid oxcytocine aangetroffen[iv]. Behandeling met synthetisch oxytocine zorgt er voor dat mensen met autisme verbeterd sociaal gedrag laten zien.

We zijn er nog niet. Er valt nog veel te onderzoeken. Maar een ingang is er. The glue that holds herd and tribe together. Oxytocine, het hormoon dat kudde en cliënt samenbrengt. Rust, ontspanning, zorgen voor, veiligheid. Balans. The Power of the herd. De kracht van de kudde.

Stephanie Sanders
Liz & Laire Equitherapie
 
[i] Notitie in reactie op de (concept) richtlijn ‘Aanpak van excessief huilen bij zuigelingen’, Vanderveen-Kolkena, M.A. &  Pots-Sanders, S. (2007)
[ii] The Power of the Herd. A nonpredatory Approach to Social Intelligence, Leadership and Innovation. Kohanov, L.  New World Library, California, pp 134, 2013.
[iii] The Power of the Herd. A nonpredatory Approach to Social Intelligence, Leadership and Innovation. Kohanov, L.  New World Library, California, pp 141, 2013.
[iv] Modahl C, Green L, Fein D, et al. Plasma oxytocin levels in autistic children. (1998) Biol Psychiatry 43:270-277.  

  • 10/11 00:36 Run of the Waste - een paard met ons verdriet Lees meer
  • 22/01 23:08 Erkenning en Accreditatie Lees meer
  • 08/01 20:56 Paardencoachcongres 2018 Lees meer
  • 01/04 15:50 Hoe kan ik bij mezelf blijven in contact met anderen? Lees meer
  • 30/03 14:00 Zichtbaar maken van het onzichtbare! Lees meer
  • 04/08 13:57 Mannen en paarden (coaching) Lees meer
  • 04/05 22:19 Startpagina Paardencoaching door Equilogica Lees meer
  • 11/04 11:44 Gebruik jij je intuïtie bij leiderschap? Lees meer
  • 11/04 11:35 Boekrecensie : Harnessing the Power of Equine Assisted Counseling Lees meer
  • 30/03 13:31 Is er natuurlijk evenwicht in jouw team of samenwerking? Lees meer
  • 27/03 12:40 Column PaardenInzicht – Maart 2015 – Business Experience BS Morgen Lees meer
  • 25/03 21:39 We gaan door het vuur voor ons vak, het werken met paarden!!! Lees meer
  • 23/03 11:27 De apenrots vs de paardenkudde Lees meer
  • 11/03 20:14 Hoe bepaal je jouw doelgroep als paardencoach*? Lees meer
  • 07/02 11:44 Ruud Knaapen in het Licht Lees meer
  • 11/01 14:30 Boekrecensies door Wendela de Tonkelaar Lees meer
  • 25/11 21:25 Wat maakt een goede leider? Lees meer
  • 14/11 10:08 Congres (P)AARDEN (IN) KRACHT Lees meer
  • 09/11 23:16 Boek Inge Kroesen - Coachen met paardenkracht Lees meer
  • 26/09 21:46 GRATIS abonnement tot eind 2014 aangeboden door paardencoachcongres Lees meer
  • 23/09 01:00 Op vrije voeten in de paardenhouderij Lees meer
  • 22/09 23:51 Paard helpt bij verwerking van trauma Lees meer
  • 15/09 15:32 40 jaar paarden! PaardenInzicht Column – aug/sept 2014 Lees meer
  • 14/08 14:55 European Association for Horse Assisted Education 10 JAAR ! Lees meer
  • 14/07 21:43 Natuurlijk leider in de dop! PaardenInzicht Column – juli 2014 Lees meer
  • 11/06 22:56 Jane Goodall – niet alleen paarden! PaardenInzicht Column – Juni 2014 Lees meer
  • 18/05 18:00 De fenomenologische blik, door Ruud Knaapen Lees meer
  • 14/05 14:47 Leg dat maar eens uit - Column PaardenInzicht mei 2014 Lees meer
  • 08/05 23:10 EAHAE Development Day Lees meer
  • 14/04 22:27 Vervolg van de Column op PaardenCoachTips Lees meer
  • 20/03 14:02 Healthy Horse Horsemanship Lees meer
  • 30/01 22:00 Paard en mens, een relatie nader bekeken Lees meer
  • 29/12 22:16 RTL4 Life is Beautiful Lees meer
  • 13/12 11:50 Luisteren met je ogen Lees meer
  • 12/12 23:00 Kennis is van niemand… en kennis is van iedereen Lees meer
  • 12/12 11:00 Het systemisch perspectief Lees meer
  • 02/12 15:04 Ouder en Kind - Your Way Lees meer
  • 21/11 15:14 CREF methode Lees meer
  • 12/11 14:56 De ezel Lees meer
  • 22/10 22:05 Magische paarden aan de Slachte Lees meer
  • 01/10 16:29 Paardencoach Congres 2014 Lees meer
  • 30/09 11:03 2013 EAHAE Conference Ohio, USA Lees meer
  • 28/02 16:08 Ter ere van al degene die zich durven geven… Lees meer
  • 12/02 15:39 Arbeidsdeskundigen Award 2012 Lees meer
  • 06/05 23:30 Helder communiceren Lees meer

Laatste blog updates

Wat zou jij ervoor over hebben om kennis te maken met Paardencoaching?
Door Sven den Boer op 27-07-2018 Lees meer
Fren van Dijk, winnares van fotowedstrijd.
Door Sven den Boer op 14-06-2018 Lees meer
Met de handen gebonden
Door Marc Jammaers op 12-01-2018 Lees meer
Leveringsvoorwaarden  |  Contact  |  © 2019 EQ Experience